„Dual-use” to nowy kierunek dla polskiego biznesu, który otwiera się na sektor obronności i bezpieczeństwa. Zgodnie z raportem firmy doradczej Ayming, ponad połowa przedsiębiorstw widzi w nim szansę na rozwój.
Model „dual-use” polega na tworzeniu produktów i usług, które znajdują zastosowanie zarówno na rynku cywilnym, jak i w sektorach bezpieczeństwa i obronności. Jak wynika z raportu „Dual-use. Biznes w ekosystemie bezpieczeństwa” firmy doradczej Ayming, aż 60% polskich przedsiębiorstw uważa, że obecny moment jest najkorzystniejszy na wejście w ten obszar. Główną motywacją jest rosnący popyt oraz perspektywy dynamicznego rozwoju rynku, co dla 87% firm oznacza szansę na dywersyfikację działalności i pozyskanie nowych rynków zbytu.
Rosnące zapotrzebowanie, napędzane sytuacją geopolityczną oraz prognozami rynkowymi, skłania przedsiębiorstwa do podejmowania konkretnych działań. Obejmują one budowę nowych linii biznesowych, rozwój prac badawczo-rozwojowych (B+R) oraz przygotowanie zaplecza operacyjnego.
Wejście w obszar „dual-use” oraz integracja z łańcuchami dostaw sektora obronnego wiąże się z koniecznością inwestycji. Wiele firm finansuje je ze środków własnych, jednak dostępne są również inne formy wsparcia. Jak wyjaśnia Piotr Frankowski, dyrektor zarządzający Ayming Polska, przedsiębiorcy mogą korzystać z coraz szerszego wachlarza instrumentów, takich jak dotacje, programy współfinansowania oraz preferencyjne rozwiązania podatkowe i kapitałowe. Pozwala to na skalowanie działalności firmy przy jednoczesnym minimalizowaniu obciążenia bilansowego.
Powody wejścia firm w obszar obronności i bezpieczeństwa
Badanie, na którym opiera się raport, zostało przeprowadzone w marcu 2026 roku na grupie 150 przedstawicieli średnich i dużych firm technologicznych oraz przemysłowych. Analizie poddano firmy posiadające doświadczenie lub konkretne plany związane z wejściem w sektor obronności, bezpieczeństwa lub „dual-use”.
Z raportu wynika, że głównym czynnikiem motywującym do ekspansji w obszarze „dual-use” jest dostrzegany popyt na produkty i usługi dla sektora obronności i bezpieczeństwa. Spółki przewidują dalszy wzrost tego rynku do 2030 roku.
„Dominacja sygnału popytowego – zarówno wynikającego z sytuacji geopolitycznej, jak i prognoz rozwoju rynku – pokazuje, że firmy podejmują decyzje o wejściu w dual-use w oparciu o realne perspektywy przychodów i wzrostu oraz kalkulację wynikającą z reakcji na bieżące wydarzenia. W praktyce oznacza to, że w najbliższych latach można oczekiwać dalszego przyspieszenia aktywności firm w tym obszarze i systemowego budowania obecności rynkowej” – komentuje Piotr Frankowski.
Finansowanie inwestycji i działalność B+R
Wejście w model „dual-use” wiąże się z koniecznością ponoszenia inwestycji oraz rozwoju działalności badawczo-rozwojowej (B+R).
Z raportu wynika, że blisko 60% badanych firm już prowadzi lub planuje w ciągu najbliższych dwóch lat rozpocząć prace B+R związane z „dual-use”. Kolejne 38% firm rozważa takie działania.
Firmy deklarują wysokie nakłady inwestycyjne. Wśród przedsiębiorstw aktywnie działających lub planujących badania i rozwój, aż 60% zapowiada poniesienie nakładów na poziomie co najmniej 3% swoich przychodów.
Piotr Frankowski zauważa, że siły zbrojne planują przeznaczyć na działalność B+R jedynie 0,5% budżetu obronnego. Ekspert podkreśla, że oznacza to przesunięcie ciężaru budowy zdolności technologicznych na sektor prywatny, który – jak pokazują wyniki badania – jest coraz bardziej gotów podjąć to wyzwanie.
„Zmienia to kierunek powstawania innowacji: coraz częściej to rozwiązania rozwijane na rynku cywilnym stają się bazą do adaptacji w obronności, a nie odwrotnie. Ten model jest wzmacniany przez inicjatywy takie jak NATO Innovation Continuum 2026, które zachęcają firmy i ośrodki badawcze do zgłaszania technologii z obszarów m.in. AI, systemów autonomicznych czy cyberbezpieczeństwa, a następnie ich testowania i wdrażania w środowisku obronnym” – tłumaczy Piotr Frankowski.
Inwestycje prywatne w „dual-use” mogą stać się nie tylko uzupełnieniem publicznych nakładów, ale także kluczowym motorem wzrostu innowacyjności całej gospodarki.
Raport wskazuje, że finansowanie B+R w obszarze „dual-use” opiera się przede wszystkim na środkach własnych (51%), uzupełnianych przez ulgi podatkowe (33%) oraz kapitał funduszy typu venture capital (VC/PE – 31%).
Jedynie 18% firm korzysta ze wsparcia w postaci kredytów lub pożyczek, a z programów dotacyjnych korzysta 15%.
Wykorzystanie ulg podatkowych, w tym ulgi B+R
„W przypadku projektów B+R w dual-use optymalnym podejściem jest budowanie finansowania w formule połączenia instrumentów wsparcia, w której każdy z nich pełni odrębną funkcję w cyklu życia projektu. Dotacje i granty powinny koncentrować się na finansowaniu kluczowych etapów rozwoju: demonstratorów, pilotaży i przejścia technologii do wyższych poziomów gotowości, natomiast ulgi podatkowe mogą stanowić stabilny mechanizm systematycznego obniżania kosztów B+R, wspierający ciągłość inwestycji. Takie podejście odpowiada specyfice dual-use, gdzie przewaga budowana jest poprzez iteracyjny rozwój produktów, a nie jednorazowe projekty” – wskazuje Agnieszka Hrynkiewicz-Sudnik, dyrektor konsultingu w Ayming Polska.
Z raportu wynika również, że w planach na lata 2026-2030 rośnie znaczenie programów dotacyjnych. Firmy wskazują, że środki własne nadal będą podstawą finansowania B+R (52%), ale z programów dotacyjnych chciałoby skorzystać 25% badanych.
Bariery rozwoju „dual-use”
Autorzy raportu identyfikują również bariery, które spowalniają decyzje inwestycyjne firm (w zakresie B+R i CAPEX). Ograniczenia te nie ograniczają się wyłącznie do kapitału, lecz w dużej mierze wynikają z otoczenia formalnego: procedur wejścia na rynek, ścieżek testowania i dopuszczeń oraz wymogów regulacyjnych.
Najczęściej wskazywanymi barierami przez firmy są: długi i niejasny proces testów, dopuszczeń i certyfikacji (40%), a na drugim miejscu ryzyka formalne związane m.in. z eksportem, specyfiką „dual-use” i wymogami compliance (33%). Problemy stanowią również bariery czysto finansowe: brak środków lub wysoki koszt inwestycji (23%) oraz brak przewidywalnych planów zakupów i długoterminowego sygnału popytu (20%). Niepewny zwrot z inwestycji i trudność w pozyskaniu finansowania zewnętrznego wskazało po 16% firm.
„Raport dostarcza nam twardych danych, których dotychczas brakowało w debacie publicznej. Fakt, że 60% badanych firm uważa obecny moment za optymalny na wejście w rynek dual-use, jest potężnym sygnałem świadczącym o dojrzałości i ambicjach polskiego biznesu. Jednocześnie zdiagnozowane w raporcie bariery — wskazane przez 40% respondentów trudności w procedurach certyfikacyjnych i dopuszczeniowych — są dla nas jasnym wezwaniem do działania” – stwierdza Piotr Frankowski.
Autor: Łukasz Zalewski, dziennikarz Business Insider Polska
Wyniki Biznes Fakty:
W roku 2026 polscy przedsiębiorcy coraz śmielej inwestują w obszar „dual-use”, widząc w nim znaczący potencjał rozwoju wynikający ze wzrostu popytu na produkty i usługi o podwójnym zastosowaniu (cywilnym i obronnym). W obliczu rosnącego zapotrzebowania, firmy planują znaczące inwestycje w badania i rozwój (B+R), często przeznaczając na ten cel co najmniej 3% przychodów. Finansowanie tych działań opiera się głównie na środkach własnych, uzupełnianych przez ulgi podatkowe, takie jak ulga B+R, oraz kapitał zewnętrzny. W kontekście nadchodzących lat (2026-2030), prognozowany jest również wzrost znaczenia programów dotacyjnych. Pomimo tych pozytywnych trendów, przedsiębiorcy napotykają na istotne bariery, głównie proceduralne i regulacyjne, związane z certyfikacją i dopuszczeniem produktów, a także z nieprzewidywalnością długoterminowych zamówień ze strony sektora obronnego. Wprowadzenie w życie przepisów dotyczących np. KSeF (Krajowego Systemu e-Faktur) oraz potencjalne zmiany w przepisach dotyczących podatku CIT, choć nie są bezpośrednio związane z „dual-use”, mogą wpływać na ogólną stabilność i przewidywalność otoczenia prawnego dla firm inwestujących w nowe obszary.
Według danych portalu: businessinsider.com.pl