Prezydent Zawetował Zmiany w Ordynacji Podatkowej – Powrót do Starych Problemów z Przedawnieniem
Prezydent zawetował proponowane zmiany w Ordynacji podatkowej, co oznacza powrót do istniejących problemów związanych z przedawnieniem zobowiązań podatkowych oraz wszczynaniem postępowań karnoskarbowych. Eksperci wskazują na nasilające się zjawisko i zróżnicowane orzecznictwo sądów w tej materii.
Nowelizacja Ordynacji podatkowej była powiązana z Kodeksem karnym skarbowym (k.k.s.), co prawdopodobnie wpłynęło na decyzję prezydenta o zawetowaniu ustawy. W związku z tym, przynajmniej na razie, nie dojdzie do wprowadzenia zmian określanych przez wiceministra finansów jako „największa zmiana Ordynacji podatkowej w XXI w.”.
Jak komentuje Jakub Warnieło, doradca podatkowy i partner w MDDP, zaproponowane regulacje dotyczące przedawnienia były kontrowersyjne, ponieważ potencjalnie umożliwiały pociągnięcie do odpowiedzialności karnej skarbowej za zobowiązania podatkowe, które już uległy przedawnieniu. Weto prezydenta skutkuje jednak powrotem do dotychczasowych problemów i utrzymaniem niepewności wśród podatników co do faktycznych terminów przedawnienia ich zobowiązań.
Eksperci tłumaczą aktualne wyzwania, przed jakimi stoją przedsiębiorcy, oraz analizują potencjalne dalsze kroki w zakresie zmian przepisów dotyczących przedawnień.
Co Zakładała Zawetowana Nowelizacja i Powody Weta Prezydenta?
Nowelizacja Ordynacji podatkowej wprowadzała zmiany w zakresie przedawnienia podatków. Jedną z kluczowych zmian było usunięcie przepisu (art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej), który pozwalał organom podatkowym na wszczynanie postępowań karnoskarbowych w sposób instrumentalny. Oznaczało to możliwość zawieszenia biegu terminu przedawnienia, niekoniecznie z powodu świadomego naruszenia przepisów przez podatnika, ale jako środek do przedłużenia okresu dochodzenia należności.
Zawetowana ustawa zakładała również możliwość pociągnięcia sprawców przestępstw skarbowych do odpowiedzialności karnej skarbowej, nawet w przypadku przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jak argumentował w Senacie Jarosław Neneman, wiceminister finansów, sytuacja, w której przedawnienie podatku skutkuje również przedawnieniem karalności, prowadzi do bezkarności osób, które znacząco uszczupliły dochody Skarbu Państwa. Ustawa proponowała więc zasadę, według której podatki miałyby się przedawniać po pięciu latach, ale karalność przestępstw skarbowych miałaby być utrzymana niezależnie od przedawnienia zobowiązania.
Eksperci zwracali uwagę, że takie rozwiązanie mogłoby w praktyce sprawić, iż przedawnienie miałoby charakter jedynie pozorny.
Podobną opinię przedstawiło Biuro Legislacyjne Senatu, które oceniło, że propozycja nałożenia na sprawcę obowiązku zwrotu równowartości przedawnionego zobowiązania podatkowego czyniłaby przedawnienie pozornym. Biuro Legislacyjne uznało to rozwiązanie za niezgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.
Przedstawiciele Ministerstwa Finansów odpierali te zarzuty, twierdząc, że proponowane zmiany nie naruszają Konstytucji. Argumentacja ta nie przekonała jednak prezydenta. Karol Nawrocki, uzasadniając swoje weto, wskazał, że nowe rozwiązania podważałyby zasadę pewności prawa i zaufania obywateli do państwa. Prezydent podkreślił, że państwo nie powinno tworzyć sytuacji, w której obywatel działa zgodnie z prawem, a po latach okazuje się, że istnieją „tylne furtki” do obejścia tych zasad. Jego zdaniem, ustawa, choć eliminowała możliwość zawieszania biegu przedawnienia poprzez wszczęcie postępowania, pozwalałaby jednocześnie organom na dochodzenie roszczeń podatkowych bez ograniczeń czasowych, co było sprzeczne z art. 2 i art. 217 Konstytucji.
Warto również wspomnieć, że nowelizacja przewidywała przedawnienie zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką. Obecnie Ordynacja podatkowa stanowi, że takie zobowiązania nie ulegają przedawnieniu. Informacje te zostały również przekazane przez Jarosława Nenemana.
Problem z Wszczynaniem Postępowań Karnych Skarbowych
Jak zauważa Tomasz Rolewicz, doradca podatkowy i partner w Grant Thornton, weto prezydenta do nowelizacji Ordynacji podatkowej oznacza, że art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej pozostaje w mocy. W praktyce oznacza to, że sądy administracyjne nadal będą musiały oceniać, czy organy podatkowe nie nadużyły tego przepisu, wszczynając postępowania karnoskarbowe.
Według Jakuba Warnieło, problemy te wracają w ostatnim czasie ze zdwojoną siłą, co jest spowodowane dwoma czynnikami. Po pierwsze, organy podatkowe nadal chętnie wszczynają postępowania karne skarbowe, co skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Po drugie, uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2021 r. (sygn. I FPS 1/21), dotycząca oceny instrumentalnego charakteru wszczęcia postępowania karnoskarbowego, jest interpretowana przez poszczególne składy orzekające w różny sposób. W wielu ostatnich wyrokach NSA formułuje tezy, które wydają się być sprzeczne z tą uchwałą. W efekcie staje się coraz trudniejsze udowodnienie, że wszczęcie postępowania miało charakter instrumentalny.
W rezultacie, kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego w dużej mierze zależy od tego, na jaki skład orzekający trafi dana sprawa i jakie jest jego podejście do tej problematyki.
Dalsze Kroki dla Ministerstwa Finansów Po Weście Prezydenta
Jakub Warnieło uważa, że art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej prowadzi do patologii i powinien zostać usunięty z systemu prawnego. Apeluje do Ministerstwa Finansów o przygotowanie nowej propozycji w tym zakresie, która nie polegałaby na zastąpieniu jednej kontrowersji inną, co miało miejsce w przypadku zawetowanej zmiany. Nowa propozycja powinna w większym stopniu uwzględniać głosy przedsiębiorców i ekspertów, a jednocześnie nie generować dodatkowych niepewności i ryzyk prawnych.
Tomasz Rolewicz również opowiada się za rozważeniem całkowitego usunięcia art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej bez zastępowania go innymi mechanizmami. Uważa, że w obecnych realiach bieżącego raportowania podatkowego, pięcioletni okres na weryfikację rozliczeń jest w pełni wystarczający. Podkreśla, że może to być odpowiedni moment na uznanie tego czasu za wystarczający i całkowite wykreślenie wspomnianego przepisu.
Według ustaleń Business Insider, Ministerstwo Finansów nie podjęło jeszcze decyzji co do dalszych działań w sprawie zmian w przedawnieniach podatkowych.
Wyniki Biznes Fakty:
Weto prezydenta w sprawie zmian w Ordynacji podatkowej oznacza, że przedsiębiorcy nadal muszą mierzyć się z niepewnością prawną dotyczącą przedawnienia zobowiązań podatkowych. Istniejące przepisy pozwalają organom podatkowym na instrumentalne wszczynanie postępowań karnoskarbowych w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia, co w praktyce może prowadzić do przedłużenia okresu odpowiedzialności podatkowej w sposób nieprzewidywalny dla podatników. Zróżnicowane orzecznictwo sądów dodatkowo komplikuje sytuację. Przedsiębiorcy w 2026 roku nadal będą narażeni na ryzyko kontroli podatkowych i postępowań karnoskarbowych pomimo upływu ustawowych terminów, co wpływa na planowanie finansowe i poczucie bezpieczeństwa prawnego w prowadzeniu działalności gospodarczej.
Więcej informacji na : businessinsider.com.pl