Zapadało kluczowe orzeczenie dotyczące możliwości odliczenia podatku od towarów i usług (VAT). Obowiązujące przepisy stanowią, że podatnik może odliczyć VAT dopiero w rozliczeniu za miesiąc, w którym otrzymał fakturę. Czy takie uregulowanie jest zgodne z dyrektywą Unii Europejskiej? Sąd Unii Europejskiej, rozpatrując sprawę polskiej spółki, uznał polskie przepisy za niezgodne z prawem unijnym. Co ciekawe, Krajowy System e-Faktur (KSeF) będzie teraz wspierał podatników w procesie odliczania VAT.
Środowe orzeczenie jest pierwszym w historii polskim postępowaniem podatkowym przed Sądem UE po reformie sądownictwa unijnego i jednym z pierwszych europejskich postępowań w sprawach VAT przed tym sądem. Obecnie to Sąd UE jest właściwy do rozstrzygania sporów dotyczących VAT (wcześniej tego typu wyroki wydawał Trybunał Sprawiedliwości UE).
Spór rozstrzygnięty przez unijny sąd dotyczył momentu, w którym podatnik może odliczyć VAT. Sytuacja przedstawiała się następująco:
Polska spółka dokonała transakcji w lutym, jednak sprzedawca wystawił jej fakturę dopiero w marcu, choć przed upływem terminu złożenia deklaracji za luty (przed 25 marca). Spółka dążyła do odliczenia VAT za luty, czyli miesiąc, w którym faktycznie nastąpiła transakcja. Problem polegał na tym, że zgodnie z art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT, prawo do odliczenia VAT powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę. Powstał więc spór z organami podatkowymi. Zarówno Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznali, że zgodnie z ustawą o VAT, skoro spółka otrzymała fakturę w marcu, odliczenie VAT mogło nastąpić w rozliczeniu za marzec (tj. w deklaracji składanej do 25 kwietnia), a nie za luty. Sprawa następnie trafiła do Sądu Najwyższego, który skierował pytanie prejudycjalne do Sądu UE.
— Przedmiotem sporu były fundamentalne zasady systemu VAT, a konkretnie to, czy przepis art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT, który stanowi, że prawo do odliczenia podatku naliczonego powstaje nie wcześniej niż w okresie otrzymania faktury, jest zgodny z Dyrektywą 2006/112 — wyjaśnia Tomasz Michalik, doradca podatkowy i partner w MDDP, pełnomocnik spółki.
Czytaj również: Jak prawidłowo sprzedać samochód po leasingu, unikając podatku PIT. Wielu przedsiębiorców napotyka trudności już na pierwszym etapie.
Orzeczenie Sądu UE w polskiej sprawie dotyczącej odliczenia VAT
Sąd UE przychylił się do stanowiska polskiej spółki. Orzekł, że polski przepis (art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT) jest niezgodny z dyrektywą UE. Zdaniem Sądu UE, w opisanej sytuacji spółka nabyła prawo do odliczenia VAT już za luty, ponieważ posiadała fakturę przed złożeniem deklaracji za ten okres.
Tomasz Michalik podkreśla, że kluczowe w orzeczeniu sądu jest rozróżnienie pomiędzy:
— momentem powstania prawa do odliczenia VAT oraz
— momentem realizacji tego prawa (tj. możliwości skorzystania z niego).
Sąd wyjaśnił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE (TSUE), a także z zasadą neutralności VAT i zasadą proporcjonalności, prawo do odliczenia VAT powstaje z chwilą spełnienia wymogów materialnych (czyli dokonania transakcji skutkującej nabyciem towaru lub usługi), nawet w sytuacji, gdy podatnik nie dopełnił niektórych wymogów formalnych.
Z wyroku wynika również, że prawo do odliczenia powstaje niezależnie od fizycznego posiadania faktury, jednak do skorzystania z tego prawa (realizacji) niezbędne jest posiadanie tej faktury.
Sąd ocenił, że polskie przepisy wprowadzają dodatkowy warunek, od którego uzależnione jest powstanie prawa do odliczenia VAT, tj. posiadanie faktury lub dokumentu celnego. Zdaniem sądu, stanowi to naruszenie dyrektywy, w tym zasad neutralności i proporcjonalności VAT.
Sąd podkreślił, że polska spółka (będąca stroną sporu) posiadała fakturę w momencie skorzystania z prawa do odliczenia VAT (tj. w momencie składania deklaracji podatkowej). W związku z tym mogła odliczyć VAT w deklaracji za luty.
Co więcej, zdaniem Sądu UE, w takiej sytuacji nie zachodzi ryzyko nadużycia VAT (jak twierdził polski rząd), ponieważ podatnik, posiadając fakturę w momencie składania deklaracji, umożliwia organowi podatkowemu przeprowadzenie niezbędnych kontroli.
Kluczowe orzeczenie dla podatników VAT w Polsce i całej UE
Zdaniem Tomasza Michalika, jest to bardzo istotny wyrok. Ekspert przedstawia jego konsekwencje na przykładzie: Podatnik nabył towar w lutym, co spowodowało powstanie prawa do odliczenia VAT. Aby zrealizować to prawo, potrzebuje faktury. Sprzedawca może wystawić fakturę do 15 marca zgodnie z przepisami. Obowiązek podatkowy po stronie sprzedawcy powstał w momencie dokonania transakcji, czyli w lutym. W świetle wyroku Sądu UE, jeśli sprzedawca wystawił fakturę 2 marca, a nabywca otrzymał ją tego samego dnia, nabywca może odliczyć VAT wykazany na tej fakturze w rozliczeniu za luty (w deklaracji składanej do 25 marca).
Tomasz Michalik zwraca uwagę, że podatnicy w Polsce przyzwyczaili się do zasady wprowadzonej jeszcze w 1993 roku, zgodnie z którą VAT można było odliczyć dopiero w okresie otrzymania faktury. Zasada ta została następnie przeniesiona do ustawy o VAT w 2004 roku, w momencie przystąpienia Polski do UE, i obowiązywała do tej pory. Jednakże dyrektywa unijna przewiduje inną zasadę, którą potwierdził Sąd UE.
KSeF a odliczanie VAT – pozytywne perspektywy
— KSeF również sprzyja podatnikom nabywającym towary i usługi, którzy uzyskali prawo do odliczenia VAT — zauważa Tomasz Michalik. Wyjaśnia, że system ten zapewnia organom skarbowym natychmiastowy wgląd w wystawione faktury. Jednocześnie oznacza to, że nabywca otrzymał fakturę w KSeF. — Eliminuje to wątpliwości co do momentu otrzymania faktury przez nabywcę. Organ podatkowy nie może kwestionować tego momentu, a przecież od otrzymania faktury zależy możliwość skorzystania z prawa do odliczenia VAT. Efektem wyroku Sąd UE jest więc szybsze odliczanie VAT przez podatników — podkreśla Tomasz Michalik.
Wyrok Sądu UE z dnia 11 lutego 2026 r., sygnatura akt T-689/24
Autor: Łukasz Zalewski, dziennikarz działu Prawo Business Insider Polska
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Zapraszamy do śledzenia naszych publikacji i bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.
Wyniki Biznes Fakty:
Kluczowe Orzeczenie Sądu UE: Polska ustawa o VAT, w zakresie momentu powstania prawa do odliczenia VAT, została uznana za niezgodną z dyrektywą UE. Prawo do odliczenia VAT powstaje z chwilą spełnienia wymogów materialnych (dokonanie transakcji), a nie dopiero z chwilą otrzymania faktury, jeśli transakcja miała miejsce wcześniej, a faktura została otrzymana przed złożeniem deklaracji.
Znaczenie dla Przedsiębiorców: Podatnicy mogą odliczyć VAT za okres, w którym faktycznie nastąpiła transakcja, pod warunkiem posiadania faktury przed upływem terminu złożenia deklaracji za ten okres. Umożliwia to szybsze odzyskanie poniesionych kosztów VAT.
Rola KSeF: Wprowadzenie KSeF usprawnia proces dokumentowania i weryfikacji faktur, eliminując potencjalne spory dotyczące momentu ich otrzymania przez nabywcę. System ten potwierdza datę otrzymania faktury, co zgodnie z orzeczeniem UE jest kluczowe dla realizacji prawa do odliczenia.
Zgodność z UE: Orzeczenie Sądu UE podkreśla znaczenie zasady neutralności VAT oraz zasady proporcjonalności, zgodnych z prawem unijnym. Wprowadzone przez polskie przepisy dodatkowe wymogi formalne, w tym ścisłe powiązanie odliczenia z otrzymaniem faktury, zostały uznane za nadmierne.
Nowe Regulacje 2026: Chociaż artykuł nie zawiera szczegółowych informacji o regulacjach wprowadzanych od 2026 roku, wyrok Sądu UE może mieć wpływ na przyszłe zmiany w polskim prawie podatkowym, mające na celu dostosowanie go do wymogów unijnych, w tym w kontekście obowiązkowego KSeF.
Podatek VAT i Odliczenia: Podatek naliczony (VAT zapłacony przez przedsiębiorcę przy zakupie towarów i usług) może być odliczany od podatku należnego (VAT naliczonego przy sprzedaży towarów i usług). Orzeczenie to dotyczy momentu, w którym to odliczenie staje się możliwe.
Prawo Pracy i Podatki (Kontekst Ogólny): W kontekście prowadzenia działalności gospodarczej, zrozumienie zasad odliczania VAT jest kluczowe dla optymalizacji kosztów. Należy pamiętać, że oprócz przepisów podatkowych, przedsiębiorcy muszą przestrzegać również regulacji z zakresu prawa pracy, które również ewoluują, szczególnie w kontekście nowych wymogów regulacyjnych i technologicznych.
Szczegóły można znaleźć na stronie internetowej : businessinsider.com.pl