Sejm zakończył prace nad ponad 20 ustawami. Najgłośniejsza dotyczy rynku kryptoaktywów, ale wśród nowych przepisów znajduje się wiele takich, które odczuje większość Polaków. Przeanalizowaliśmy kluczowe informacje z ostatniego posiedzenia Sejmu.
W piątek Sejm zakończył czterodniowe posiedzenie, podczas którego uchwalono szereg zmian w polskim prawie, w tym znaczące nowelizacje dotyczące podatków.
Trzecia ustawa o kryptoaktywach trafi do prezydenta
Sejm uchwalił trzecią wersję ustawy o rynku kryptoaktywów. Rząd zgodził się jedynie na jedną z poprawek prezydenta. Główne zmiany w porównaniu z poprzednią (zawetowaną) ustawą to:
- Znacznie wyższe kary i sankcje za naruszenia przepisów.
- Obowiązek sporządzenia raportu o rynku kryptoaktywów, zgodnie z poprawką prezydenta.
Pozostałe zapisy ustawy są identyczne z tymi, które prezydent zawetował wcześniej. Jeśli Senat przyjmie ustawę bez zmian, trafi ona do prezydenta w wersji zbliżonej do poprzedniej. Trwa wyścig z czasem w celu wdrożenia unijnego rozporządzenia MiCA, którego termin dostosowania przepisów upływa 30 czerwca. Prawnicy wskazują, że nawet szybkie uchwalenie ustawy może nie wystarczyć, aby polskie firmy kryptowalutowe mogły uzyskać licencje od KNF przed 1 lipca, co oznaczałoby, że jedynie zagraniczne firmy będą mogły świadczyć usługi dla Polaków.
Nowe urządzenia dla palaczy objęte akcyzą
Nowe urządzenia do e-papierosów, działające na zasadzie indukcji, zostaną objęte podatkiem akcyzowym. Zgodnie z uchwaloną nowelizacją ustawy o podatku akcyzowym, stawka akcyzy wyniesie 40 zł od sztuki. Ministerstwo Finansów przewiduje wzrost cen detalicznych tych urządzeń o około 50 zł za sztukę.
Więcej cyfryzacji w ochronie zdrowia
Sejm uchwalił dwie ustawy dotyczące sektora ochrony zdrowia, które wprowadzają szereg zmian cyfrowych i organizacyjnych. Pierwsza nowelizacja ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych zapewni osobom żyjącym z HIV dostęp do leczenia antyretrowirusowego bez dodatkowych opłat, niezależnie od ich statusu ubezpieczeniowego. Zmienia również źródło finansowania badań diagnostycznych dla pacjentów z wirusowym zapaleniem wątroby typu C w zakładach penitencjarnych, które będą finansowane przez NFZ. Dodano również przepis wydłużający o rok termin na przedłożenie przez lekarzy spoza UE certyfikatu znajomości języka polskiego (poziom B1) do 1 maja 2027 r. Ma to ułatwić funkcjonowanie szpitalom, które straciły już ponad 200 lekarzy spoza UE z powodu niedostarczenia dokumentu w wymaganym terminie.
Druga ustawa przewiduje wprowadzenie elektronicznej karty pacjenta, zawierającej kluczowe informacje medyczne, oraz rozbudowanie systemu e-zdrowia o System e-Konsylium i System Domowej Opieki Medycznej. Nowe systemy zapewnią placówkom medycznym bezpłatny dostęp do narzędzi sztucznej inteligencji, co ma usprawnić diagnostykę, na przykład w zakresie wykrywania patologii w tomografii komputerowej czy zmian nowotworowych piersi.
Milcząca zgoda w urzędach
Uchwalona ustawa o uproszczeniu procedur administracyjnych rozszerza katalog spraw, które można załatwić w trybie tzw. milczącej zgody. Oznacza to, że niektóre wnioski obywateli i przedsiębiorców zostaną uznane za rozpatrzone pozytywnie, jeśli urząd nie wyda decyzji w ustawowym terminie. Dotyczy to między innymi opiniowania lokalizacji sklepów z alkoholem, zezwoleń na używanie pojazdu uprzywilejowanego czy uzgodnień zezwoleń na przewóz regularny.
Zmiany w prawie karnym
Sejm przegłosował dwie nowelizacje Kodeksu postępowania karnego. Pierwsza dotyczy Europejskiego Nakazu Aresztowania (ENA) i ma zapewnić osobom zamieszkałym w Polsce takie same prawa i obowiązki jak obywatelom Polski w przypadku wystąpienia o ENA. Druga nowelizacja wprowadza możliwość sądowej kontroli decyzji prokuratora o odmowie dopuszczenia pełnomocnika świadka do udziału w przesłuchaniu. Zażalenie na taką odmowę będzie rozpoznawał właściwy sąd rejonowy. Ponadto, osoby niebędące stronami postępowania będą mogły ustanowić pełnomocnika, jeśli będzie to uzasadnione ich interesami w toczącym się postępowaniu. Uchwalono również nowelizację Kodeksu karnego, która ma ułatwić ściganie sprawców ataków na systemy informatyczne.
Koniec z sądową cenzurą?
Posłowie uchwalili tzw. ustawę anty-SLAPP, która ma chronić uczestników debaty publicznej przed bezpodstawnymi pozwami mającymi na celu ich zastraszenie. Sąd będzie mógł oddalić bezzasadny pozew, a autorowi takiego pozwu grozi grzywna w wysokości do 20-krotności minimalnego wynagrodzenia, a w skrajnych przypadkach nawet 100-krotności. Ustawa precyzuje, że debata publiczna obejmuje tematy dotyczące osób i instytucji publicznych, zdrowia, bezpieczeństwa, środowiska, korupcji czy przestępstw.
Będzie więcej czasu na przesłanie plików JPK
Podatnicy PIT i CIT prowadzący księgi rachunkowe otrzymają dodatkowe miesiące na przesyłanie jednolitych plików kontrolnych (JPK). Zgodnie z nowelizacją, termin na przesyłanie ksiąg rachunkowych w postaci elektronicznej (JPK_KR_PD) oraz ewidencji środków trwałych (JPK_ST_KR) zostanie wydłużony do 31 lipca po zakończeniu roku podatkowego. Obecnie pliki te należy przesyłać do dnia złożenia zeznania rocznego (31 marca dla JPK_CIT, 30 kwietnia dla JPK_PIT).
Duże zmiany w Ordynacji podatkowej
Sejm przyjął dwie nowelizacje Ordynacji podatkowej. Pierwsza z nich wprowadza uproszczenia dotyczące schematów podatkowych (MDR), w tym likwidację obowiązku raportowania krajowych schematów, oraz doprecyzowuje, że w sprawach MDR nie będzie można składać wniosków o interpretację indywidualną. Ułatwienia obejmują także płatności podatków – inna osoba będzie mogła zapłacić podatek za kogoś, jeśli kwota nie przekroczy 5 tys. zł (obecnie limit wynosi 1 tys. zł). Zmniejszono formalności związane z nadpłatami podatku – nadpłaty do 10 tys. zł wynikające z korekty deklaracji będą automatycznie rozliczane przez urząd skarbowy. Urząd skarbowy będzie mógł również korygować drobne błędy w deklaracji do 10 tys. zł bez zbędnej korespondencji z podatnikiem. Ustawa ma wejść w życie 1 października 2026 r.
Druga nowelizacja wprowadza zmiany w zakresie przedawnienia. Uchylony zostanie art. 70 par. 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, który przewidywał zawieszenie biegu terminu przedawnienia w przypadku wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Wprowadzona zostanie nowa przesłanka zawieszenia biegu terminu przedawnienia: wszczęcie przez szefa KAS postępowania podatkowego lub przejęcie takiego postępowania, jeśli jest to podyktowane chęcią zastosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Dodatkowo, dokonanie wpisu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego będzie zawieszało bieg terminu przedawnienia. Ustawa ma wejść w życie 1 października 2026 r.
Zwolnienie darowizn dla powodzian zostanie wydłużone
Posłowie zdecydowali o wydłużeniu o rok zwolnień z podatku od spadków i darowizn dla darowizn przeznaczonych na usuwanie skutków powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r. Zwolnienie będzie obowiązywać przez cały 2026 r.
Skarbówka będzie sprzedawała samochody i nieruchomości na portalu
Krajowa Administracja Skarbowa uruchomi portal eLicytacje, na którym będzie publikować oferty sprzedaży ruchomości (np. samochodów) i nieruchomości należących do dłużników podatkowych. Portal umożliwi przeprowadzanie licytacji i sprzedaży z wolnej ręki online, co zwiększy przejrzystość procesów egzekucyjnych.
Będzie monitoring przewozu betonu
System SENT, służący do monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, zostanie rozszerzony o produkcję i sprzedaż betonu towarowego. Oznacza to konieczność zgłaszania przewozu betonu i grożące za brak zgłoszenia lub błędy kary finansowe, minimum 20 tys. zł.
Powstanie rejestr psów i kotów
Ustawa o Krajowym Rejestrze Oznakowania Psów i Kotów (KROPiK) wprowadza obowiązek czipowania i rejestracji psów i kotów w elektronicznym systemie. Psy będą rejestrowane do dnia pierwszego szczepienia przeciwko wściekliźnie, a koty do ukończenia trzeciego miesiąca życia. Celem jest ograniczenie bezdomności zwierząt i zmniejszenie kosztów utrzymania schronisk.
Centralny system do zawierania umów zatrudnienia
System e-Umów, działający od 7 stycznia 2026 r., zostanie znacząco rozszerzony. Umożliwi zawieranie nie tylko umów o pracę, zlecenia, o świadczenie usług i umów aktywizacyjnych, ale także umów o wolontariat oraz umów towarzyszących zatrudnieniu (np. o zakazie konkurencji). Z systemu będzie mógł korzystać każdy zainteresowany, a nie tylko wskazane dotychczas grupy podmiotów. Istnieje również możliwość przeniesienia do systemu umów zawartych wcześniej w formie papierowej.
Gumowymi pociskami w niedźwiedzie
Nowelizacja ustawy o ochronie przyrody pozwala myśliwym na odstraszanie niedźwiedzi i żubrów przy użyciu broni gładkolufowej z amunicją niepenetracyjną. Dodano poprawki, które zwalniają z kary za nieumyślne okaleczenie lub zabicie niedźwiedzia brunatnego, wilka lub żubra podczas płoszenia w stanie wyższej konieczności.
Ułatwienia dla radców prawnych
Najważniejsza poprawka w nowelizacji ustawy o radcach prawnych odbiera okręgowym izbom radcowskim uprawnienia organizacji pozarządowej lub społecznej w zakresie nadzoru nad wykonywaniem zawodu. Ponadto, nowelizacja umożliwia Krajowej Izbie Radców Prawnych zawieranie grupowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej dla radców prawnych, zaostrza zasady odpowiedzialności za bezprawne używanie tytułu zawodowego „radca prawny” i wprowadza zmiany dotyczące wykonalności orzeczeń Wyższego Sądu Dyscyplinarnego.
Wyniki Biznes Fakty:
Przedsiębiorcy powinni zwrócić szczególną uwagę na zmiany w ordynacji podatkowej, które wejdą w życie w 2026 roku, a także na nowe regulacje dotyczące kryptoaktywów. Uproszczenia w procedurach administracyjnych i milczącej zgodzie mogą ułatwić prowadzenie działalności. Wydłużenie terminów na składanie JPK oraz zmiany w zakresie przedawnienia zobowiązań podatkowych mają bezpośredni wpływ na zarządzanie finansami firm. Nowe podatki i regulacje dotyczące specyficznych branż (np. krypto, e-papierosy, handel betonem) mogą wymagać dostosowania modeli biznesowych.
Informacje przygotowane na podstawie materiałów : businessinsider.com.pl