Zmiany w przepisach Prawa Pracy i podatków w 2026 r.
W ostatnim czasie Sejm przyjął szereg istotnych zmian prawnych, które wpłyną na życie milionów Polaków, w tym przedsiębiorców. Dotyczą one między innymi podatków, prawa pracy, ochrony zdrowia oraz legalizacji infrastruktury wodnej. Poniżej przedstawiamy kluczowe nowelizacje, które wchodzą w życie w nadchodzących latach, ze szczególnym uwzględnieniem perspektywy roku 2026.
Nowelizacja przepisów dotyczących wynagrodzeń w ochronie zdrowia
W reakcji na przypadki nadmiernych wynagrodzeń w placówkach publicznych, uchwalono nowelizację mającą na celu lepsze monitorowanie zarobków personelu medycznego. Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT) będzie mogła gromadzić dane o wynagrodzeniach powiązane z numerem PESEL lub numerem prawa wykonywania zawodu. Pozwoli to na identyfikację konkretnych osób i ustalenie ich dochodów, nawet jeśli pracują w kilku miejscach lub na różnych umowach w jednej placówce. Obecnie AOTMiT dysponuje jedynie zanonimizowanymi danymi.
Ekspert Polskiego Towarzystwa Gospodarczego, Wojciech Wiśniewski, zwraca uwagę na potencjalną lukę w przepisach. Nowe regulacje mogą nie obejmować wynagrodzeń wypłacanych przez podmioty prawne (np. spółki lekarskie) zatrudniające personel na podstawie własnych umów, a nie na umowach o pracę czy kontraktach B2B z lekarzem jako osobą fizyczną. W takich przypadkach AOTMiT nie będzie miało wglądu w wynagrodzenia wypłacane przez te spółki podwykonawcom. Uzupełnienie tej luki wymagałoby integracji danych z Krajową Administracją Skarbową.
Zmiany w organizacji leczenia pacjentów onkologicznych
Ważne dla pacjentów onkologicznych przepisy wprowadzają cyfryzację karty DiLO (Diagnostyka i Leczenie Onkologiczne) do końca 2026 roku. Papierowa karta zostanie zastąpiona elektronicznym odpowiednikiem (e-DiLO), a rozliczenia świadczeń onkologicznych przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) będą powiązane z jej wystawieniem. Kluczowe dla powodzenia tej zmiany będzie przygotowanie wszystkich placówek medycznych, w tym lekarzy rodzinnych, do korzystania z nowego systemu.
Nowelizacja przewiduje także ustanowienie koordynatora opieki onkologicznej jako działalności podstawowej w szpitalach oraz uproszczenie organizacji konsyliów lekarskich. Mniejsze szpitale (SOLO I) będą mogły je organizować we współpracy z ośrodkami wyższego stopnia (SOLO III).
Onkofundacja Alivia pozytywnie ocenia wprowadzenie docelowych wskaźników jakości opieki onkologicznej, obok wskaźników minimalnych, wraz z określeniem ich mierników. Krytycznie odnosi się jednak do wydłużenia okresu weryfikacji placówek w Krajowej Sieci Onkologicznej z dwóch do trzech lat, wskazując na przesunięcie oceny kwalifikacyjnej na 2027 rok i potencjalne złagodzenie kryteriów.
Ułatwienia w legalizacji urządzeń wodnych
Przedsiębiorcy i osoby fizyczne posiadające nielegalne urządzenia wodne, takie jak studnie czy stawy, będą miały możliwość ich legalizacji bez ponoszenia opłat i kar. Do końca 2027 roku osoby, które złożą kompletny wniosek o legalizację takiego urządzenia, zostaną zwolnione z opłaty legalizacyjnej oraz od kary finansowej, która normalnie wynosi od 5 tys. zł do nawet 1 mln zł, a opłata legalizacyjna to około 6 601 zł. Przepisy te mają na celu uporządkowanie stanu prawnego urządzeń wodnych, które powstały bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia.
Jawność cen ofertowych mieszkań – zmiany w raportowaniu
Nowelizacja ustawy o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego oraz Deweloperskim Funduszu Gwarancyjnym ma na celu poprawę standardów raportowania danych o cenach ofertowych mieszkań. Po wejściu w życie przepisów, struktura danych, które będą przekazywać deweloperzy, zostanie ogłoszona w drodze komunikatu przez ministra właściwego do spraw cyfryzacji. Obecnie brak jednolitego standardu prowadzi do niejasności w danych publikowanych na portalach rządowych.
Polski Związek Firm Deweloperskich postuluje, aby wytyczne te były publikowane w formie rozporządzenia, co zapewniłoby większą stabilność prawną i przejrzystość procedury dla deweloperów.
Podatek od nadzwyczajnych zysków (Windfall Tax) od 2026 r.
Sejm uchwalił ustawę o podatku od nadzwyczajnych zysków, zwanym również podatkiem od „wiatraków” lub „windfall tax”. Ustawa ma wejść w życie 1 sierpnia 2026 r. Rząd szacuje, że podatek ten przyniesie około 4 mld zł dodatkowych dochodów, które mają zostać przeznaczone na sfinansowanie programu ograniczającego ceny paliw (np. poprzez dopłaty kierowców).
Podatek w wysokości 60% od nadzwyczajnych zysków obejmie głównie producentów i podmioty obracające paliwami ciekłymi na podstawie koncesji. Opodatkowane będą nadwyżki zysków uzyskane w okresie od 1 marca 2026 r. do 31 grudnia 2026 r. Ustawa szczegółowo określa metody obliczania tych zysków.
Po konsultacjach z sektorem biznesowym, ustawa zawiera pewne udogodnienia:
- Rozszerzono katalog kosztów uwzględnianych przy obliczaniu marż.
- Wyłączono z opodatkowania oleje opałowe (lekki i ciężki), smary oraz półprodukty.
- Doprecyzowano, że do kalkulacji podatku będzie brana całość sprzedaży paliw ciekłych przez podatnika na terytorium Polski.
- Wprowadzono przepisy dotyczące powstania, zwrotu i oprocentowania nadpłaty podatku.
- Przesunięto termin płatności pierwszej zaliczki na podatek i rozłożono ją na raty.
Nowe zasady przeciwdziałania mobbingowi
Uchwalona została rządowa ustawa wprowadzająca nowe zasady przeciwdziałania mobbingowi. Celem zmian jest zwiększenie bezpieczeństwa pracowników w miejscu pracy. Nowa definicja mobbingu ma być jaśniejsza i bardziej przejrzysta. Pracodawcy uzyskają możliwość dochodzenia zwrotu kosztów od sprawcy mobbingu, co ma wzmocnić jego osobistą odpowiedzialność.
Eksperci wskazują jednak na potencjalne trudności w praktycznym zastosowaniu nowych przepisów. Dr hab. Monika Gładoch uważa, że zmiana definicji może nie ułatwić udowodnienia mobbingu. Radca prawny Katarzyna Sarek-Sadurska wyraża obawę, że nowe regulacje mogą prowadzić do antagonizowania stosunków pracowniczych, a ustalenie granicy między mobbingiem a innymi zjawiskami (konflikt, nieprawidłowe zarządzanie) może być bardzo trudne.
Pojawiają się również głosy, że nowe przepisy mogą okazać się „martwe”, jeśli zabraknie kultury organizacyjnej opartej na ludzkiej przyzwoitości i odpowiedniej reakcji świadków oraz działów HR. Ustawa nakłada na pracodawców nowe obowiązki związane z prewencją i postępowaniem w przypadku wystąpienia mobbingu. Wejdzie w życie po trzech miesiącach od publikacji.
Porządkowanie rejestru zastawów rejestrowych
Nowelizacja ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów ma na celu uporządkowanie rejestru zastawów. Sądy będą mogły z urzędu wykreślić wygasłe wpisy zastawów rejestrowych po upływie 20 lat od ich wpisania, chyba że strony postanowią o przedłużeniu ich ważności (nie dłużej niż o 10 lat, pod warunkiem złożenia zmiany umowy zastawniczej do rejestru). Po upływie 20 lat, wygasły zastaw zostanie uznany za wykreślony z mocy prawa.
Celem tej regulacji jest uporządkowanie rejestru, który zawiera setki tysięcy wpisów sprzed 20 lat, a których ważność może już wygasnąć. Ustawa wejdzie w życie po 9 miesiącach od dnia ogłoszenia.
Dalsze prace nad dopłatami dla artystów
Sejm zdecydował o dalszych pracach nad ustawą o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny. Projekt przewiduje dopłaty państwa do składek ZUS i zdrowotnych dla artystów, których dochody są niższe od minimalnego wynagrodzenia. Państwo ma pokryć różnicę między należnymi składkami a składkami wynikającymi z faktycznych dochodów artysty, doprowadzając je do poziomu składek od minimalnego wynagrodzenia.
Projekt wzbudził kontrowersje, zwłaszcza w kwestii jego zasięgu i kryteriów kwalifikowalności. Projekt trafił do dalszych prac w sejmowej komisji kultury. Ustawa wejdzie w życie po 9 miesiącach od dnia ogłoszenia.
Wyniki Biznes Fakty:
Zmiany prawne, które weszły w życie lub wejdą w najbliższych latach, mają istotny wpływ na działalność gospodarczą. Podatek od nadzwyczajnych zysków od 2026 r. będzie wymagał od firm z sektora paliwowego odpowiedniego zaplanowania przepływów finansowych i strategii podatkowej. Nowe regulacje dotyczące wynagrodzeń w ochronie zdrowia mogą wpłynąć na sposób rozliczania usług medycznych, szczególnie w przypadku podmiotów współpracujących z innymi spółkami. Ułatwienia w legalizacji urządzeń wodnych stwarzają szansę na uporządkowanie spraw formalnych dla wielu przedsiębiorstw. Z kolei zmiany w prawie pracy dotyczące mobbingu oraz wprowadzanie nowych standardów raportowania w sektorze deweloperskim, choć wchodzą w życie w różnych terminach, będą wymagały od przedsiębiorców dostosowania procesów wewnętrznych i procedur compliance. Ostatecznie, kluczem do sukcesu będzie umiejętność adaptacji do zmieniającego się otoczenia prawnego i podatkowego.
Oryginał artykułu : businessinsider.com.pl