Zwolnienie z PCC przy zakupie pierwszego mieszkania – kluczowe wyjaśnienia fiskusa
Zakup pierwszego mieszkania może wiązać się z istotnymi oszczędnościami, ponieważ zgodnie z przepisami jest on zwolniony z podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC). Jednak skorzystanie z tego przywileju wymaga spełnienia określonych warunków, które często bywają przedmiotem interpretacji podatkowych. Najnowsze wyjaśnienia Krajowej Administracji Skarbowej (KIS) rzucają światło na sytuacje, w których podatnik może posiadać inne nieruchomości, a mimo to kwalifikować się do wspomnianego zwolnienia.
Podatek PCC, który wynosi zazwyczaj 2% wartości nabywanej nieruchomości, stanowi znaczący wydatek. Przy zakupie mieszkania za 500 000 zł, podatek ten wynosi 10 000 zł. Zwolnienie z tego podatku jest zatem bardzo korzystne dla nabywców pierwszego lokalu mieszkalnego.
Podstawowym warunkiem uzyskania zwolnienia z PCC przy zakupie pierwszego mieszkania jest fakt, iż podatnik w dniu sprzedaży oraz przed tym dniem nie posiadał żadnych innych praw do nieruchomości mieszkalnych ani udziałów w nich. Istnieją jednak pewne wyjątki od tej reguły, które zostały precyzyjnie określone w przepisach i zinterpretowane przez organy podatkowe. Nie oznacza to całkowitego zakazu posiadania jakichkolwiek nieruchomości, lecz precyzuje, jakie udziały i w jakich okolicznościach są dopuszczalne.
Analiza indywidualnego przypadku podatnika
Istotne wyjaśnienia w tej kwestii zawiera indywidualna interpretacja przepisów wydana przez dyrektora KIS z dnia 4 maja 2026 r. (sygnatura akt: 0111-KDIB1-2.4014.26.2026.1.EWJ). Dotyczyła ona mężczyzny planującego zakup gotowego mieszkania jako swojej pierwszej nieruchomości mieszkalnej do zamieszkania. Kluczowe dla sprawy było jednak to, że mężczyzna posiadał już inne nieruchomości.
Według złożonego oświadczenia, podatnik był współwłaścicielem:
- Udziałów we współwłasności dwóch nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi. Ważne jest, że udziały te nie przekraczały 50% i zostały nabyte w drodze dziedziczenia.
- W przeszłości był również właścicielem działki, na której rozpoczął budowę domu jednorodzinnego. Budynek został doprowadzony do stanu surowego otwartego, jednakże przed jego ukończeniem działka została sprzedana rodzicom. Stan ten uniemożliwiał zamieszkanie lub zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych.
Na tej podstawie mężczyzna zwrócił się z zapytaniem, czy może skorzystać ze zwolnienia z PCC przy zakupie pierwszego mieszkania, powołując się na przepis art. 9 pkt 17 ustawy o PCC.
Przepis ten przewiduje zwolnienie od podatku PCC dla sprzedaży prawa własności lokalu mieszkalnego, prawa własności budynku mieszkalnego jednorodzinnego lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, jeżeli kupującym jest osoba fizyczna lub osoby fizyczne, które w dniu sprzedaży i przed tym dniem nie posiadały żadnych praw do tego typu nieruchomości ani udziałów w nich. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy posiadany udział nie przekracza lub nie przekraczał 50% i został nabyty w drodze dziedziczenia.
Stanowisko Krajowej Administracji Skarbowej
Dyrektor KIS, analizując przedstawiony stan faktyczny, uznał w interpretacji z dnia 4 maja 2026 r., że opisany zakup mieszkania przez wnioskodawcę jest zwolniony z podatku PCC.
Organ podatkowy rozpatrzył kwestię niezakończonej budowy domu. Stosując przepisy Prawa budowlanego, dyrektor KIS wyjaśnił, że budynek, dla którego nie uzyskano pozwolenia na użytkowanie ani nie złożono zawiadomienia o zakończeniu budowy, nie może być uznany za budynek mieszkalny jednorodzinny. Taki obiekt nie nadaje się do użytkowania ani nie służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. W konsekwencji, niezakończony dom nie stanowił budynku mieszkalnego jednorodzinnego w rozumieniu ustawy o PCC.
Następnie dyrektor KIS odniósł się do warunku dotyczącego braku posiadania innych praw do nieruchomości. Podkreślono, że dziedziczenie udziałów mniejszych niż 50% we współwłasności nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi nie pozbawia podatnika prawa do skorzystania ze zwolnienia. W analizowanym przypadku udziały te nie przekraczały 50%, co pozwoliło na pozytywne rozpatrzenie wniosku.
W świetle powyższego, dyrektor KIS stwierdził, że zwolnienie z PCC przy zakupie pierwszego mieszkania ma zastosowanie w opisywanym przypadku. Podobne stanowisko zostało przedstawione we wcześniejszych interpretacjach KIS, co potwierdza jednolitą linię interpretacyjną w tym zakresie.
Wyniki Biznes Fakty:
Wyjaśnienia te są kluczowe dla przedsiębiorców, zwłaszcza tych działających na rynku nieruchomości lub planujących inwestycje w lokale mieszkalne. W 2026 roku przepisy dotyczące podatku PCC w kontekście zakupu pierwszego mieszkania nadal będą obowiązywać, a interpretacje takie jak ta wskazują, że posiadanie udziałów mniejszych niż 50% w nieruchomościach odziedziczonych lub niebędących budynkami mieszkalnymi (np. niezakończone budowy) nie wyklucza możliwości skorzystania ze zwolnienia. Dla przedsiębiorców oznacza to potencjalne znaczące oszczędności przy nabywaniu nieruchomości, co może pozytywnie wpłynąć na płynność finansową i rentowność inwestycji.
Szczegóły można znaleźć na stronie internetowej : businessinsider.com.pl