Kryzys zdrowia psychicznego pracowników przestaje być tematem „miękkim”, a zaczyna realnie obciążać wyniki firm. Dane o rosnącej liczbie zwolnień lekarskich, skali stresu i braku systemowego wsparcia pokazują, że problem nie znika – przeciwnie, staje się jednym z kluczowych wyzwań dla menedżerów. Dziś, 23 lutego, obchodzimy Ogólnopolski Dzień Walki z Depresją. 
- Zaburzenia psychiczne odpowiadają już za 12,6 proc. dni absencji chorobowej, a liczba zwolnień rośnie z roku na rok. Dane pokazują wyraźny wzrost zarówno liczby zaświadczeń lekarskich, jak i liczby dni niezdolności do pracy.
- Wiele organizacji ogranicza się do benefitów takich jak karty sportowe, rzadko oferując realne wsparcie psychologiczne.
- Eksperci podkreślają, że pierwszym krokiem powinna być analiza źródeł stresu – zarówno w obszarze organizacji pracy, jak i relacji oraz atmosfery w zespole.
- Dziś obchodzimy Ogólnopolski Dzień Walki z Depresją.
Biznesowe koszty kryzysu zdrowia psychicznego przestają być „ukryte”
Biznesowe koszty stresu, depresji, przewlekłego zmęczenia i wypalenia przestały funkcjonować w analizach jako „ukryte”. Dane dotyczące dni absencji chorobowej, prezenteizmu, kosztów zwolnień, zastępstw czy dodatkowych rekrutacji są dziś powszechnie dostępne. Powstaje coraz więcej szczegółowych opracowań na temat poziomu stresu wśród pracowników, którego wzrost nierzadko prowadzi do depresji.
Polacy powoli uczą się sięgać po pomoc. W przypadku strategii wielu pracodawców nadal jednak dominuje podejście: lepiej udawać, że problem nie istnieje.
W raporcie EFL „Jak odpoczywają przedsiębiorcy. Pod lupą” sprawdzono, czy firmy z sektora MŚP wspierają dobrostan pracowników. Okazuje się, że w co trzecim przedsiębiorstwie zatrudnieni nie mogą na to liczyć. Marginalnym zainteresowaniem cieszą się dodatkowe dni urlopowe oraz dostęp do terapeutów i psychologów, które oferuje odpowiednio 4 i 2 proc. organizacji.
38 proc. nie proponuje żadnych możliwości wsparcia zdrowia psychicznego i walki ze stresem. Najgorzej wypada na tym tle sektor mikrofirm – 85 proc. w ogóle nie przewiduje żadnego tego typu wsparcia.
– Jak wskazują wyniki naszego raportu, znaczna część przedsiębiorców zdaje sobie z tego sprawę, ale nie zawsze narzędzia, które do tego wybierają, są wystarczające i adekwatne. Najczęściej ograniczają się do standardowych działań jak karty sportowe czy żywieniowe. Mało firm oferuje doraźną pomoc w postaci warsztatów radzenia sobie ze stresem czy dostępu do terapeuty. Takiego wsparcia nie należy traktować jako koszt, ale inwestycję w pracownika, a w efekcie w długoterminowy rozwój organizacji – komentował wyniki raportu Radosław Woźniak, prezes zarządu EFL.
Choroby psychiczne coraz częstszym powodem zwolnień lekarskich
Liczby są nieubłagane. Jak czytamy w raporcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania odpowiadały za 12,6 proc. dni absencji z powodu czasowej niezdolności do pracy. W 2023 roku było to 11 proc.
Wśród mężczyzn reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne odpowiadały za 3,6 proc. wszystkich zwolnień, a w 2023 roku było to 2,9 proc. W przypadku kobiet ta sama jednostka chorobowa odpowiadała za 5,2 proc. zwolnień (w 2023 r. 4,4 proc.). Ponadto inne zaburzenia lękowe powodowały wśród kobiet 2,9 proc. L4, podczas gdy w 2023 było to 2,4 proc.
„W 2024 r. widoczny jest wzrost absencji chorobowej z tytułu zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania. W tym roku wystawiono 1,6 mln zaświadczeń lekarskich na łączną liczbę 30,3 mln dni absencji chorobowej. Stanowiło to 7,2 proc. ogółu zaświadczeń lekarskich oraz 12,6 proc. ogółu liczby dni absencji. W porównaniu z 2023 r. wydano o 13,8 proc. więcej zaświadczeń lekarskich i o 16,2 proc. zwiększyła się liczba dni niezdolności do pracy. Na przestrzeni roku najwięcej – 149,6 tys. zaświadczeń lekarskich wystawiono w październiku, stanowiły one 9,3 proc. wszystkich zaświadczeń wystawionych z tego tytułu, na łączną liczbę 2 845,4 tys. dni” – podano w raporcie ZUS.
Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości przywołuje badania OECD, z których wynika, że ponad 40 proc. Polaków mierzy się z napięciem, lękiem i depresją związaną z życiem zawodowym. W skali Europy stres i jego konsekwencje pochłaniają corocznie ponad 100 miliardów euro.
Co wywołuje stres wśród pracowników? To głównie jakość pracy zależna od innych
W badaniu „Zagrożenia psychospołeczne w miejscu pracy”, opracowanym przez Medicover, wskazano, że do najczęściej stresujących czynników należą:
- jakość pracy zależna od innych,
- nadmiar obowiązków,
- niekorzystny wpływ pracy na życie prywatne,
- ograniczone możliwości awansu,
- multitasking,
- długotrwałe utrzymywanie koncentracji uwagi.
Jednocześnie co siódma badana osoba zgłasza, że na jej stanowisku pracy wystąpił czynnik patologii – agresja psychiczna i fizyczna, mobbing, molestowanie seksualne oraz dyskryminacja.
– W warunkach stresu chronicznego zmiany psychopatologiczne mogą prowadzić do rozwoju wielu zaburzeń, takich jak lęk czy depresja. Związek między stresem a depresją jest dobrze udokumentowany naukowo – mówiła podczas prezentacji raportu dr hab. Ewa Mojs, neuropsycholożka i Kierownik Katedry i Zakładu Psychologii Klinicznej na Wydziale Medycznym Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.
Czy pracodawca powinien wiedzieć o chorobie psychicznej pracownika?
Choroby psychiczne nie zawsze wprost wynikają ze środowiska pracy, jednak mogą istotnie wpływać na jakość wykonywanych obowiązków. Czy warto więc informować menedżera o przewlekłym stresie czy zaburzeniach lękowych?
– Jak najbardziej tak. Nie trzeba jednak tłumaczyć się ze szczegółów – z tego, co dokładnie się wydarzyło i dlaczego. Samo poinformowanie pracodawcy może bardzo pomóc, zwłaszcza na początku. Ułatwia mu zrozumienie zmiany w zachowaniu czy funkcjonowaniu pracownika. Do tej pory ktoś był pełen energii, zaangażowany, a nagle widać spadek sił – „bateryjka” po prostu się wyczerpała. Taka informacja daje kontekst i pozwala spojrzeć na sytuację z większą empatią – mówi ekspertka ds. profilaktyki i promocji zdrowia w Medicover Beata Wojciechowska.
Jednocześnie podkreśla, że pracownik nie ma obowiązku ujawniania szczegółów dotyczących swojego zdrowia czy życia prywatnego.
– Można powiedzieć: „Jestem w trudnej sytuacji, potrzebuję odpoczynku” albo „Podejmuję leczenie i na ten moment nie jestem w stanie pracować na poziomie, którego ode mnie oczekujesz”. I to w zupełności wystarczy. Sfera prywatna nadal pozostaje prywatna, ale ogólna informacja o trudnościach może pomóc w lepszej organizacji pracy i wzajemnym zrozumieniu. Dokładnie o to chodzi – o stworzenie przestrzeni do rozmowy i dostosowania oczekiwań do aktualnych możliwości – komentuje.
Wspierające środowisko pracy – od czego zacząć?
Kiedy mowa o kryzysie zdrowia psychicznego, pracodawcy – jak pokazują dane – najczęściej oferują karty sportowe czy benefity lunchowe. Znacznie rzadziej proponują konsultacje terapeutyczne lub szkolenia z technik radzenia sobie ze stresem, często nie identyfikując rzeczywistego źródła problemu.
Jakie działania profilaktyczne może więc podjąć pracodawca, by realnie zmniejszyć ryzyko stresu i nie ograniczać się do jednego webinaru rocznie?
– Przede wszystkim trzeba zacząć od diagnozy, czyli od zrozumienia, z czego ten stres w ogóle wynika. Możemy mówić o dwóch głównych obszarach działań. Pierwszy to środowisko pracy: narzędzia, organizacja obowiązków, podział zadań, zakres odpowiedzialności. To są elementy, którymi można bezpośrednio zarządzać i które często mają ogromny wpływ na poziom obciążenia. Drugi obszar to tzw. czynniki kontekstu – atmosfera w zespole, relacje, kultura organizacyjna, poczucie bezpieczeństwa, a także to, jak praca przekłada się na życie prywatne. Często są mniej uchwytne, ale równie istotne. Pracownik musi czuć, że może mówić otwarcie, że nie będzie stygmatyzowany i że jego dobrostan ma znaczenie – wyjaśnia Wojciechowska.
Jak dodaje, pierwszym krokiem może być nawet prosta ankieta diagnozująca potrzeby zespołu.
– Ankieta to jedno z najprostszych narzędzi. Nie musi to być od razu zwalidowany kwestionariusz naukowy – choć takie narzędzia oczywiście istnieją i dają bardzo precyzyjne wyniki. Na początek wystarczy proste badanie: w jakich obszarach potrzebujesz wsparcia? Co jest dla ciebie największym wyzwaniem? Jakie formy pomocy byłyby dla ciebie najbardziej dostępne – zdalne, stacjonarne, cykliczne? – mówi.
– Bez zapytania ludzi łatwo wpaść w pułapkę domysłów – wydaje nam się, że wiemy, czego potrzebują, a w praktyce okazuje się, że zupełnie się mijamy – podsumowuje.
Wyniki Biznes Fakty:
- 12,6% dni absencji chorobowej to skutek zaburzeń psychicznych, a liczba zwolnień lekarskich w tym zakresie rośnie rok do roku.
- 38% firm z sektora MŚP nie oferuje żadnych form wsparcia zdrowia psychicznego. W mikrofirmach ten odsetek sięga 85%.
- 4% firm oferuje dodatkowe dni urlopowe, a jedynie 2% zapewnia dostęp do terapeutów i psychologów.
- W 2024 roku wystawiono 1,6 mln zaświadczeń lekarskich z powodu zaburzeń psychicznych, co przełożyło się na 30,3 mln dni niezdolności do pracy.
- Ponad 40% Polaków zmaga się z napięciem, lękiem i depresją związaną z pracą zawodową.
- Najczęstsze czynniki stresogenne to: jakość pracy zależna od innych, nadmiar obowiązków, negatywny wpływ pracy na życie prywatne oraz ograniczone możliwości awansu.
- Co siódma badana osoba zgłaszała występowanie w miejscu pracy patologii takich jak agresja, mobbing, molestowanie czy dyskryminacja.
- Wsparcie zdrowia psychicznego pracowników powinno być traktowane jako inwestycja, a nie koszt, przynosząca długoterminowe korzyści dla organizacji.
- Kluczowe dla redukcji stresu jest zrozumienie jego źródeł, zarówno w obszarze organizacji pracy, jak i relacji zespołowych oraz kultury organizacyjnej.
- Proste ankiety diagnostyczne mogą pomóc pracodawcom lepiej zrozumieć potrzeby pracowników i uniknąć błędnych założeń dotyczących wsparcia.
Źródło wiadomości : www.pulshr.pl