Ogłoszono listę kandydatów na stanowisko prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Wśród nich znajduje się obecny wiceprezes IPN, dr Mateusz Szpytma. Publiczne przesłuchanie zaplanowano na 14 kwietnia, tego samego dnia poznamy kandydata rekomendowanego przez Kolegium IPN.
XVIII Europejski Kongres Gospodarczy • Polecamy ścieżkę innowacje, rynek pracy, edukacja
22-24 kwietnia 2026 • Katowice • Międzynarodowe Centrum Kongresowe & Spodek
- Konkurs na prezesa IPN został ogłoszony w związku z wyborem dotychczasowego prezesa, Karola Nawrockiego, na prezydenta RP, co wymusiło potrzebę wyboru nowego kierownictwa Instytutu.
- Do konkursu zgłosiło się 10 kandydatów, posiadających zróżnicowane doświadczenie naukowe i zawodowe.
- Wśród zgłoszonych kandydatów nie ma Karola Polejowskiego, obecnego wiceprezesa IPN i faworyta poprzedniego konkursu.
W czwartek opublikowano nazwiska kandydatów ubiegających się o stanowisko szefa IPN. Są to:
- dr hab. Przemysław Benken,
- dr Leszek Buller,
- dr Tomasz Ceglarz,
- dr Aldona Dydek,
- dr Arkadiusz Kazański,
- dr Marek Kołłątaj,
- dr Maciej Kossowski,
- dr Joanna Napierała,
- dr Emilian Prałat,
- dr Mateusz Szpytma.
Dr hab. Karol Polejowski, obecny wiceprezes Instytutu, który w poprzednim konkursie był rekomendowany przez Kolegium IPN na stanowisko prezesa, nie znalazł się wśród kandydatów.
Kto ubiega się o stanowisko prezesa IPN? Sylwetki 10 kandydatów
Dr hab. Przemysław Benken, historyk wojskowości i politolog, jest pracownikiem Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Szczecinie. Jest autorem publikacji naukowych, w tym książek takich jak „Wypadki gryfickie 1951”, „Ofensywa Tet 1968. Studium militarno-polityczne” oraz „Tajemnica śmierci Jana Rodowicza »Anody«”.
Dr Leszek Buller pełni funkcję dyrektora Centrum Projektów Europejskich w Warszawie. Jest adiunktem na Wydziale Studiów nad Rodziną Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, a wcześniej pracował w Instytucie Socjologii, gdzie inicjował powstanie kierunku ekonomia.
Dr Tomasz Ceglarz pracuje w Oddziałowym Biurze Upamiętniania Walk i Męczeństwa Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu. Jego praca doktorska nosi tytuł „Klub Inteligencji Katolickiej w Szczecinku w latach 1981-1997”.
Dr Aldona Dydek jest wizytatorem w Kuratorium Oświaty w Rzeszowie. Autorka pracy naukowej „Ordynacja kobiet. Problemy i pytania otwarte w kontekście dialogu ekumenicznego”. Brała udział w poprzednim konkursie, gdzie zapowiadała m.in. archiwizację świadectw mówionych osób pamiętających II wojnę światową i okres powojenny, a także „upamiętnianie chwalebnych czynów polskich obywateli oraz zbrodni wołyńskiej”.
Dr Arkadiusz Kazański, historyk, pracuje w Oddziałowym Biurze Edukacji Narodowej IPN w Gdańsku. Kandydował również w poprzednim konkursie. Jego dorobek obejmuje m.in. wystawę poświęconą Annie Walentynowicz, publikacje dotyczące historii opozycji politycznej (w tym Wolnych Związków Zawodowych), represji okresu stanu wojennego oraz ponad 500 haseł w „Encyklopedii Solidarności”.
Dr Marek Kołłątaj jest kapitanem rezerwy Marynarki Wojennej, z wykształcenia lekarzem, absolwentem Wojskowej Akademii Medycznej, gdzie uzyskał stopień doktora. W poprzednim konkursie tłumaczył, że jego zainteresowanie IPN wynika z przekonania o niewystarczającej znajomości historii wśród młodzieży.
W poprzednim konkursie startował również dr Maciej Kossowski, historyk, absolwent Uniwersytetu Warszawskiego. Był stypendystą Fundacji Lanckorońskich oraz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Pracował w Ośrodku Dokumentacji Zabytków, a przez ostatnie dwadzieścia pięć lat kierował założonym przez siebie Centrum Ratownictwa Zabytków w Warszawie.
Dr Joanna Napierała, również uczestniczka poprzedniego konkursu, jest historykiem, absolwentką Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Pracuje jako kustosz archiwum Oddziału IPN w Poznaniu, jest członkinią Pracowni Geoinformacji Historycznej KUL, Stowarzyszenia Archiwistów Polskich oraz Stowarzyszenia Archiwistów Kościelnych.
Dr Emilian Prałat, historyk sztuki, regionalista i filolog slawista, także kandydował w poprzednim konkursie. Jak informuje na swojej stronie internetowej, jego zainteresowania badawcze koncentrują się głównie na sztuce wielkopolskiej, zwłaszcza związanej z mecenatem artystycznym ziemiaństwa, a także na sztuce Słowiańszczyzny Południowej. Pełni funkcję społecznego opiekuna zabytków powiatu kościańskiego.
Dr Mateusz Szpytma, historyk, jest związany z IPN od początku istnienia tej instytucji. Stanowisko wiceprezesa objął dziesięć lat temu. Wcześniej pracował jako ekspert w Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Krakowie, był asystentem i wicedyrektorem sekretariatu prezesa Janusza Kurtyki. W latach 2015-2016 kierował Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II Wojny Światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej. Kwestii ratowania Żydów przez Polaków podczas okupacji niemieckiej poświęcił kilka publikacji naukowych. Pisał również o historii polskiego ruchu ludowego po II wojnie światowej.
Proces wyboru prezesa jest wieloetapowy. Tak wygląda rekrutacja
Publiczne przesłuchanie kandydatów odbędzie się 14 kwietnia od godziny 10:00 w siedzibie Centralnego Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie. Kandydaci zaprezentują swoje kompetencje oraz przedstawią wizje zarządzania IPN. Transmisja na żywo z przesłuchania będzie dostępna na stronie internetowej IPN.
Następnie Kolegium IPN podejmie uchwałę w sprawie wyłonienia kandydata na stanowisko prezesa IPN w tajnym głosowaniu, bezwzględną większością głosów. W przypadku braku uzyskania bezwzględnej większości w pierwszym głosowaniu, odbędzie się kolejne głosowanie zwykłą większością głosów, z udziałem kandydatów, którzy otrzymali dwie najwyższe liczby głosów. Jeżeli żaden z kandydatów nie uzyska wymaganej większości głosów w przeprowadzonych głosowaniach, Kolegium IPN uzna konkurs za nierozstrzygnięty, a jego przewodniczący ogłosi go ponownie.
Informacja o kandydacie rekomendowanym przez Kolegium IPN zostanie ogłoszona 14 kwietnia wieczorem. Ostateczną decyzję podejmuje Sejm, który na wniosek Kolegium IPN, za zgodą Senatu, powołuje i odwołuje prezesa IPN.
Zmiana na szczycie IPN wymuszona zmianą kariery Karola Nawrockiego
Ogłoszenie konkursu na prezesa IPN było konieczne, ponieważ dotychczasowy prezes instytucji, dr Karol Nawrocki, który pełnił tę funkcję od 2021 roku, został wybrany na prezydenta RP. Jest to drugi z rzędu konkurs na prezesa IPN. W poprzednim, który odbył się w październiku 2025 roku, Kolegium IPN rekomendowało obecnego wiceprezesa tej instytucji, dr hab. Karola Polejowskiego. Jednakże, nie uzyskał on wymaganej większości głosów w Sejmie. W konsekwencji, cała procedura musiała zostać zainicjowana od nowa.
Prezes IPN, którego kadencja trwa pięć lat, jest niezależny od organów władzy państwowej. Ta sama osoba nie może pełnić funkcji prezesa przez więcej niż dwie kolejne kadencje. Ustawa przewiduje również, że prezes IPN nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej ani pozbawiony wolności bez zgody Sejmu. Istnieją jednak wyjątki od tej reguły, na przykład w przypadku ujęcia na gorącym uczynku przestępstwa, gdy jego zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania.
Funkcję prezesa Instytutu w przeszłości sprawowali Leon Kieres, Janusz Kurtyka, Łukasz Kamiński, Jarosław Szarek i Karol Nawrocki.
Wyniki Biznes Fakty:
- Zróżnicowany proces rekrutacyjny na wysokie stanowiska w instytucjach państwowych wymaga od kandydatów nie tylko kompetencji merytorycznych, ale także umiejętności prezentacji wizji rozwoju.
- Zmiany personalne na kluczowych stanowiskach, wynikające z awansów lub innych ścieżek kariery, mogą uruchamiać wieloetapowe procedury konkursowe, wymagające od organizacji sprawnego zarządzania procesem rekrutacji.
Informacje przygotowane na podstawie materiałów : www.pulshr.pl