Nowe kierunki studiów coraz częściej opierają się na wykorzystaniu sztucznej inteligencji w różnych obszarach, łącząc wiedzę z wielu dyscyplin i odpowiadając na aktualne wyzwania stojące przed gospodarką oraz społeczeństwem. Zdaniem KRASP, to właśnie te tendencje dominują w najnowszej ofercie uczelni. W większości szkół wyższych rekrutacja na nadchodzący rok akademicki rozpocznie się na początku czerwca.
- Sztuczna inteligencja przestaje być domeną informatyków i trafia na kierunki związane m.in. z energetyką, mediami, medycyną oraz administracją publiczną.
- Uczelnie coraz częściej stawiają na interdyscyplinarność, łącząc kompetencje technologiczne, społeczne, prawne, biznesowe i analityczne w ramach jednych studiów.
- Wśród nowych kierunków rośnie znaczenie bezpieczeństwa, zdrowia, geopolityki, transformacji energetycznej oraz elastycznych ścieżek kształcenia dostosowanych do rynku pracy.
Wojciech Dąbrówka, rzecznik Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP), która zrzesza 110 uczelni członkowskich i 8 stowarzyszonych, gdzie kształci się około 70% studentów w Polsce, zauważył, że oferta uczelni się zmienia, ponieważ „zmienia się świat, do którego przygotowujemy studentów”. Podkreślił, że jest to świat technologii, danych, niepewności geopolitycznej, transformacji energetycznej, wyzwań zdrowotnych i społecznych, ale jednocześnie świat, w którym nadal kluczowe są kompetencje akademickie, takie jak rozumienie złożonych zjawisk, krytyczne myślenie, odpowiedzialność, komunikacja i zdolność uczenia się przez całe życie.
Świat się zmienia, więc uczelnie zmieniają sposób przygotowywania studentów
Zauważył, że oferta uczelni się zmienia, ponieważ „zmienia się świat, do którego przygotowujemy studentów”. – To z jednej strony świat technologii, danych, niepewności geopolitycznej, transformacji energetycznej, wyzwań zdrowotnych, społecznych, ale jednocześnie świat, w którym nadal kluczowe są kompetencje bardzo akademickie, jak rozumienie złożonych zjawisk, krytyczne myślenie, odpowiedzialność, komunikacja i zdolność uczenia się przez całe życie – podkreślił.
Sztuczna inteligencja wkracza na kolejne kierunki i przestaje być tylko dla informatyków
W ocenie rozmówcy, najważniejszym tegorocznym trendem wśród nowości są kierunki związane z nowymi technologiami i sztuczną inteligencją.
AI nie jest już wyłącznie domeną informatyków, ale narzędziem pracy w wielu branżach – od energetyki, przez medycynę i finanse, po media, kulturę i administrację publiczną. Uczelnie włączają więc AI do programów bardzo różnych kierunków, często nie po to, by kształcić samych programistów, ale aby przygotowywać specjalistów, którzy będą odpowiedzialnie korzystać z technologii w swojej dziedzinie.
Wśród przykładów podał Politechnikę Lubelską z nowymi kierunkami: sztuczna inteligencja w energetyce oraz informatyka medyczna; Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie z AI w mediach i badaniach społecznych; czy Uniwersytet Jagielloński w Krakowie z humanistyką cyfrową albo lingwistyką i technologiami językowymi.
Bezpieczeństwo, cyberzagrożenia i geopolityka napędzają nowe kierunki studiów
Wśród tegorocznych nowości widać także wzrost kierunków związanych z bezpieczeństwem, odpornością państwa, cyberbezpieczeństwem czy geopolityką, które łączą kompetencje techniczne, społeczne, prawne, zarządcze i komunikacyjne. Dąbrówka wymienił na przykład cyberbezpieczeństwo na Uniwersytecie Bielsko-Bialskim, bezpieczeństwo i higienę pracy oraz mechatroniczne systemy automatyki na Politechnice Wrocławskiej, czy Master in Global Leadership and Geopolitics (studia magisterskie z zakresu globalnego przywództwa i geopolityki) na Akademii Leona Koźmińskiego.
Granice między dyscyplinami zacierają się coraz szybciej niż wcześniej
Trzecim zauważalnym trendem jest rozwój kierunków interdyscyplinarnych. Jak zaznaczył rzecznik KRASP, interdyscyplinarność „od dawna i coraz częściej pojmuje się jako standard, a nie dodatek”.
Coraz mniej nowych propozycji mieści się w jednym, klasycznym silosie dyscyplinarnym. Przykładowo, energetyka potrzebuje danych i AI, medycyna – bioinformatyki, media – kompetencji cyfrowych i odporności na dezinformację, a administracja publiczna – zarządzania kryzysowego, cyberbezpieczeństwa i analizy ryzyka. Dlatego interdyscyplinarność nie jest już tylko dodatkiem do programu studiów, ale sposobem przygotowania absolwenta do świata, w którym wyzwania zawodowe, z jakimi będzie się stykał, rzadko mieszczą się w jednej dyscyplinie.
Wśród przykładów takich kierunków wymienił nowość na Uniwersytecie Ekonomicznym w Katowicach – kierunek governance i bezpieczeństwo w zarządzaniu publicznym, który łączy zarządzanie administracją, odporność państwa, cyberbezpieczeństwo i analizy ryzyka, a na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu – kierunek dla branży fintech, który łączy finanse, programowanie, analizy danych i AI. Z kolei na Uniwersytecie Medycznym w Białymstoku w ofercie znalazła się bioinformatyka medyczna, która łączy medycynę, biologię oraz analizę dużych zbiorów danych.
Zdrowie, transformacja energetyczna i elastyczne studiowanie zyskują na znaczeniu
Kolejnym trendem jest zdrowie – powstawanie kierunków lekarskich w kolejnych uczelniach, ale także kierunków okołomedycznych dotyczących zdrowia psychicznego, diagnostyki, opieki, profilaktyki. Jako przykłady rzecznik KRASP podał biologię sportu na UMCS albo nową specjalność: terapię środowiskową dzieci i młodzieży uruchamianą przez Akademię Pedagogiki Specjalnej.
Ponadto w ofercie uczelni sporo nowych kierunków dotyczy globalnych wyzwań, jak transformacja energetyczna czy problemy środowiskowe, proponowanych często nie jako wąskie specjalizacje, ale jako interdyscyplinarne kierunki.
Uczelnie przygotowują swoje oferty kształcenia również pod potrzeby i oczekiwania kandydatów.
Dzisiaj młodzi ludzie często pytają, jakie kompetencje zdobędą na danych kierunkach, czy będą mogli pracować w ciekawym sektorze i czy studia dadzą im sprawczość na rynku pracy. Stąd też uczelnie stawiają na projekty, praktyki, współpracę z otoczeniem społeczno-gospodarczym. Powstają też kierunki związane z konkretnymi kompetencjami zawodowymi, na przykład Uniwersytet Morski w Gdyni rozwija ofertę związaną z praktycznymi kompetencjami w zakresie gospodarki morskiej, autonomizacji transportu, bezpieczeństwa, cyfryzacji.
Rzecznik KRASP zwrócił także uwagę na zmianę samego sposobu studiowania. Podkreślił, że młodzi ludzie coraz częściej oczekują elastyczności i sprawczości.
Dlatego też uczelnie odchodzą od modelu ze sztywnym programem kształcenia, w zamian proponując nowe specjalności, ścieżki kompetencji, projekty rozłożone na cały cykl kształcenia, ale także krótsze formy edukacyjne. Na przykład Uniwersytet SWPS wskazuje na personalizację kształcenia i możliwość projektowania własnej ścieżki edukacyjnej.
Rzecznik wskazał jeszcze na aspekt umiędzynarodowienia – ale rozumianego nie jako sam wyjazd studentów w ramach programu Erasmus czy studiów po angielsku albo w innych językach, ale jako przygotowanie do pracy w środowisku wielokulturowym. Jako przykład podał studia azjatyckie oraz filologię ukraińską z drugim językiem wśród nowości Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.
Zapytany, czy młodzi ludzie chcą studiować, odparł, że chociaż uczelnie coraz bardziej będą odczuwać niż demograficzny, to zainteresowanie studiowaniem w stosunku do ogólnej populacji utrzymuje się na podobnym poziomie, między innymi dzięki rosnącej liczbie studentów z zagranicy.
Według ostatnich danych GUS, w roku akademickim 2024/25 w uczelniach w Polsce studiowało ponad 1,28 mln studentów.
Wyniki Biznes Fakty:
- Pracodawcy powinni śledzić trendy w edukacji, aby móc rekrutować kandydatów z kompetencjami odpowiadającymi na aktualne wyzwania rynkowe, zwłaszcza w obszarach takich jak AI, cyberbezpieczeństwo i zrównoważony rozwój.
- Studenci powinni wybierać kierunki studiów, które kładą nacisk na interdyscyplinarność, elastyczność i praktyczne zastosowanie wiedzy, aby zwiększyć swoje szanse na rynku pracy i być gotowym na dynamiczne zmiany.
Oryginał artykułu : www.pulshr.pl