[PL]
Legendarny F-14, znany z „Top Gun”, może uniknąć ostatecznego unicestwienia. Istnieje nawet szansa na przywrócenie jednego egzemplarza do stanu lotnego.
F-14 Tomcat od dawna funkcjonuje bardziej jako legenda niż jako realnie używany samolot wojskowy. Dla jednych była to ikona amerykańskiego lotnictwa pokładowego, dla innych symbol kultowego filmu „Top Gun”. Teraz pojawiła się znacząca szansa, aby trzy ostatnie maszyny tego typu w USA nie trafiły na złom, lecz zostały przekazane do publicznych ekspozycji. A przy odpowiedniej determinacji politycznej i technicznej, jeden z nich być może ponownie wzbije się w powietrze.
USA otworzyły furtkę, ale to jeszcze nie finał
Cała sprawa dotyczy tzw. Maverick Act of 2026. Senat USA jednogłośnie przyjął na początku maja ustawę, która pozwala na stworzenie wąskiego wyjątku od obowiązujących od lat ograniczeń i umożliwia przekazanie trzech ostatnich egzemplarzy F-14D do celów wystawienniczych i edukacyjnych. Nie chodzi o przywrócenie samolotu do służby bojowej ani o jego eksport, ale to i tak bardzo znaczący krok.
Maszyny miałyby trafić do U.S. Space & Rocket Center w Huntsville w Alabamie. I tu pojawia się najciekawszy aspekt, ponieważ w tekście ustawy znajduje się zapis otwierający możliwość przekazania nadwyżkowych części zamiennych. Mogłyby one posłużyć do przywrócenia co najmniej jednego samolotu do stanu lotnego lub przynajmniej do uzyskania pełnej, kompletnej ekspozycji statycznej. Oczywiście, nie jest to jeszcze gwarancja powrotu Tomcata do lotów, a raczej symboliczna uchylona furtka legislacyjna.
Tomcat zniknął nie tylko przez starość, ale i przez Iran
Warto zaznaczyć, że te samoloty nie były po prostu wycofywane i odstawiane do spokojnego muzealnego żywota. Po zakończeniu służby w amerykańskiej marynarce wojennej wokół Tomcatów narodziła się nerwowa sytuacja związana z Iranem. Iran, obok USA, był drugim użytkownikiem F-14 i przez lata starał się utrzymać swoją flotę w gotowości bojowej, mimo embarga, braku oficjalnego wsparcia technicznego i rosnących problemów z dostępnością części. Kiedy wyszło na jaw, że komponenty F-14 trafiały przez luki w systemie sprzedaży nadwyżek do niepowołanych rąk, Pentagon wstrzymał sprzedaż części, a Kongres przyjął przepisy blokujące ten handel.
Z tego samego powodu wiele wycofanych Tomcatów zostało fizycznie zniszczonych. W 2007 roku Amerykanie podjęli radykalną decyzję o likwidacji wycofanych Tomcatów. Zamiast trafić na złomowiska, maszyny były wrzucane do przemysłowych niszczarek i mielone na drobne kawałki. Był to brutalny, ale z perspektywy Waszyngtonu logiczny ruch: lepiej zezłomować legendarny myśliwiec, niż ryzykować, że jego komponenty posłużą do przedłużenia żywotności maszyn potencjalnego przeciwnika.
To nie tylko gwiazda kina, ale też niezwykle ważny samolot dla US Navy
Po odrzuceniu otoczki filmowej legendy, F-14 jawi się jako kluczowy samolot pokładowy swojej epoki. Tomcat trafił do amerykańskiego inwentarza w 1972 roku, a ostatni egzemplarz zakończył aktywną służbę w 2006 roku. Maszyna zasłynęła nie tylko dzięki „Top Gun” i pociskom AIM-54 Phoenix, ale również ze względu na swoją obecność w konfliktach nad Irakiem, na Bałkanach, w Afganistanie i podczas operacji na Bliskim Wschodzie. Był to samolot, który przez lata symbolizował ciężki, dalekosiężny myśliwiec floty: szybki, potężny i niezwykle charakterystyczny.
Przeczytaj także:
- To nie są myśliwce, ale mogą zmienić wszystko. Polska szykuje kluczowe zakupy
- Polskie F-16 będą oślepiać przeciwnika. Wszystkie dostaną niewidzialną tarczę
- Tak się lata F-16. Polak pokazał, co potrafi w akcji
Tomcat nie jest jednym z wielu samolotów, które spokojnie stoją w muzeach w licznych egzemplarzach. Wręcz przeciwnie, po latach cięć i niszczenia stał się niemal gatunkiem skrajnie zagrożonym. Z tej perspektywy Maverick Act to nie zwykła fanaberia kongresmenów zafascynowanych filmem z Tomem Cruisem. To próba przerwania procesu, który niemal całkowicie wymazał z amerykańskiego zasobu państwowego jedną z ikon lotnictwa pokładowego.
Wyniki Biznes Fakty:
- Nowa ustawa Maverick Act of 2026 otwiera możliwość przekazania trzech ostatnich egzemplarzy F-14D do celów ekspozycyjnych i edukacyjnych w USA.
- Istnieje szansa na przywrócenie jednego F-14D do stanu lotnego dzięki przekazaniu nadwyżkowych części zamiennych.
- F-14 Tomcat był używany przez US Navy od 1972 do 2006 roku i brał udział w kluczowych operacjach wojskowych.
- W przeszłości wiele wycofanych F-14 było fizycznie niszczonych, aby zapobiec dostaniu się ich części do Iranu, drugiego użytkownika tych maszyn.
- Ustawa ma na celu ochronę dziedzictwa F-14 Tomcat, który stał się niemal „gatunkiem zagrożonym” w amerykańskich zasobach państwowych.
Według danych portalu: spidersweb.pl